Een minigids voor Linköping’s historische wandelroutes
Bloedbad, kanaal en sluizen. Dat zijn enkele van de vele belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van Linköping die u kunt tegenkomen tijdens een wandeling in het hart van Linköping. Gebruik onze minigids en wandel rond in historische voetsporen in uw eigen tempo.
Linköpings Domkyrka
Linköpings Domkyrka is, na de Dom van Uppsala, het grootste en best bewaarde middeleeuwse kerkgebouw van Zweden. De eerste stenen kerk, een Romaanse basiliek, werd begonnen in de jaren 1120 en was voltooid voor de kerkvergadering van 1153. Op de plaats van de stenen kerk was waarschijnlijk een eerdere houten kerk en opgravingen hebben aangetoond dat hier christelijke graven uit de 11e eeuw waren. De kerk is in de loop van honderden jaren uitgebreid en was voltooid rond 1500, toen met een aparte klokkentoren. Eenmaal binnen in de kerk wordt u begroet door een licht en ruim kerkinterieur, waar versieringen en inventarissen uit verschillende tijdperken. Hier bevindt zich ook een middeleeuws crucifix, de imposante preekstoel uit de barok, het altaarstuk van Henrik Sörensen, het gegraveerde Maria-venster van Lisa Bauer en andere kunstwerken uit vervlogen tijden die door de geschiedenis heen tot op de moderne tijd zijn overgeleverd.
De Heilige Birgitta bezocht ook de Dom van Linköping tijdens haar leven. Het middeleeuwse crucifix uit de 14e eeuw dat nog steeds het kerkinterieur siert, zou ze voor hebben geknield en met Jezus gesproken hebben. De familie van Birgitta aan moeders kant had sterke banden met Östergötland en de Folkungar. Ze droegen bij met grote donaties aan de kathedraal – maar Birgitta had ook veel eigen connecties met de plaats. Echter, er is slechts bewijs dat ze de kerk één keer in haar leven heeft bezocht.
S:t Lars kyrka
S:t Lars kyrka is een kerkgebouw gebouwd in steen in 1802 in het centrum van Linköping en heeft een klassiek en eigentijds uiterlijk met zijn karakteristieke toren. Vijf keer per dag kunnen we de mooie klokken van de kerk horen terwijl we door het winkelaanbod van de stad struinen dat tegenwoordig de kerk omringt.
Als we kort de geschiedenis van de kerk bekijken – ontdekken we dat hier eerder een andere kerk uit de 11e eeuw stond. Een eenvoudige kleine staafkerk. Vanwege schade aan het metselwerk en de funderingen werd besloten een nieuwe kerk te bouwen en begon de sloop van de eerdere kerk in 1798. De nieuwe kerk werd ingewijd op nieuwjaarsdag in 1802 en staat vandaag bekend als S:t Lars kyrka.
Maar wie is S:t Lars? Het verhaal van S:t Lars of Laurentius gaat terug naar Rome in de derde eeuw. In die tijd werden christenen vervolgd en de keizer van het Romeinse Rijk stond niet toe dat men tot God bad. Sint Lars was verantwoordelijk voor de schatten van de kerk, die hij onder de armen moest verdelen. De gouverneur van Rome hoorde hiervan en eiste toen dat hij de schatten aan de autoriteiten zou geven. Toen verzamelde hij arme en zieke christenen op het plein en riep de gouverneur en zei: “Hier is de eeuwige schat, die nooit afneemt maar groeit.” Hiervoor werd hij ter dood veroordeeld. S:t Lars is vandaag een beschermheilige.
Grote Markt, Folke Filbyter & Folkungabrunnen
De Grote Markt is altijd al een natuurlijke ontmoetingsplaats geweest. Voor allerlei soorten gelegenheden. Zowel in vreugde als in verdriet. Het was hier dat het bloedbad van Linköping plaatsvond. Hier werden de vijf raadsheren door onthoofding geëxecuteerd als gevolg van de slag bij Stångebro in 1598.
Op de Grote Markt vind je ook de Folkungabrunnen – een standbeeld uit 1927 gemaakt door de kunstenaar Carl Milles. Het standbeeld is gebaseerd op Werner von Heidenstams boek Folkungaträdet (1905), waarin de legende zegt dat Folke Filbyter de stamvader zou zijn van het Bjälbo huis, ook bekend als het Folkunga huis uit Östergötland. Volgens de overlevering zou zijn naam betekenen veulenbijter. Een bijnaam omdat Folke naar verluidt paarden zou hebben gecastreerd met zijn tanden. Het monument werd ingewijd op 12 december 1927 en is vandaag de dag een natuurlijke ontmoetingsplaats voor diverse evenementen en bijeenkomsten.
De fontein is van zwart graniet met Folke Filbyter als centraal figuur. De randen van het bassin zijn versierd met reliëfs uit de geschiedenis van Östergötland en het Bjälbo huis. Als je geïnteresseerd bent in kunst, grijp dan ook de kans om de nabijgelegen Passagen Kunsthal te bezoeken.
Kasteel van Linköping
Het verhaal van het kasteel van Linköping gaat helemaal terug tot het jaar 1149 – voordat het überhaupt een kasteel werd. Het gebouw werd oorspronkelijk gebouwd als een bischopshof in kalksteen voor Bisschop Gisle aan het begin van de 12e eeuw, waarvan we de oorsprong nog steeds kunnen zien in de westelijke vleugel van het kasteel.
De laatste bisschop die op het hof woonde, was niemand minder dan Hans Brask, de laatste katholieke bisschop van het bisdom Linköping die zijn benoeming bevestigd kreeg van de paus. Maar in 1527 vluchtte bisschop Brask toen Gustav Vasa de reformatie doorvoerde en werd het bischopshof omgevormd tot het koninklijk kasteel dat we vandaag zien. Na een gevarieerd historisch gebruik, zoals koninklijk renaissanceslot en gevangenis (hier zaten onder andere de raadsheren die in afwachting van executie ter dood veroordeeld waren in 1600), werd het kasteel aan het einde van de 18e eeuw de residentie van de gouverneur.
De stadsbrand van Linköping en Hunnebergsgatan
Eind januari 1700 brandde het grootste deel van Linköping af. De knecht Sven Nilsson had zijn stallicht zo onhandig geplaatst dat een van de paarden het omver schopte in het hooi. De stal lag op de hoek van Storgatan, waar vandaag de dag het Centralpaleis ligt. Nils probeerde zijn verantwoordelijkheid te ontlopen en beweerde dat hij het niet was. De wind was sterk die avond en zorgde ervoor dat het vuur zich snel verspreidde – bijna 150 huizen brandden af. In de bovenste delen van Linköping werden onder andere het kasteel, de kathedraal, de bisschopsresidentie en de huizen langs Hunnebergsgatan gespaard. Sven werd veroordeeld tot dwangarbeid – maar in afwachting van transport stierf hij onder mysterieuze omstandigheden in de cel op het kasteel van Linköping.
Hunnebergsgatan is dus een oude middeleeuwse straat die deel uitmaakt van het culturele pad van Linköping en enkele van de meest interessante erfgoedomgevingen van de stad toont van het einde van de 18e eeuw en het begin van de 19e eeuw. De huizen langs de straat waren vroeger een belangrijke buitenwijk en hadden een slechte reputatie. Hier waren bierkroegen, sloppenwijken en slechte sanitaire omstandigheden. Tegenwoordig zijn er hier ambachtslieden die kunstnijverheid, kleding, keramiek, handgeweven gebruiksvoorwerpen en meer aanbieden.
Kinda kanaal/Stångån
Kinda kanaal werd voltooid in 1871. Het kanaal strekt zich uit over ruim 80 km van het meer Åsunden in het zuiden tot Roxen in het noorden en bestaat uit 15 sluizen. De haven van Linköping was een belangrijke binnenhaven met stapelrechten in de tweede helft van de 19e eeuw en talrijke industrieën ontstonden langs de rivier. In 1948 stopte al het goederenverkeer.
Er is een kanaalpromenade langs beide zijden van de rivier die zich uitstekend leent voor joggen. Sinds eerder dit jaar zijn er ook nieuwe informatieve borden langs het kanaal die vertellen over de geschiedenis tijdens uw wandeling. Stop ook bij een van de gezellige cafés en restaurants die aan de rivier grenzen. In de zomer vaart de passagiersboot M/S Kind met kortere en langere tochten. Voor de avontuurlijke is er toegang tot een wakeboardlijn en kajakverhuur.
Digitale stadswandelingen
Er zijn verschillende mogelijkheden om het centrum van Linköping op eigen gelegenheid te ontdekken. Het enige wat je nodig hebt, is een mobiele telefoon.
Östergötlands museum stadwandelingen
Östergötlands museum biedt vier digitale stadswandelingen waarmee je op eigen gelegenheid in de geschiedenis van Linköping kunt duiken. Alles wat je nodig hebt is een mobiel en een paar oortjes. Kies uit vier wandelingen: de middeleeuwse wandeling, de kunstroute, de architectonische route en van afgebrande boerenstad naar moderne stad. De wandelingen duren ca. 60-90 minuten.
The lost city of Linköping
Een goede dag begint met een goede lach; dus ontdek Linköping door de speelse ogen van komiek Ben Kersley in het humoristische verhaal over ”The lost city of Linköping”. Je begint bij Mickeys strandcafé en gaat vervolgens door de centrale delen van Linköping. Onderweg kom je mysterieuze wezens tegen met spannende verhalen. De wandeling duurt ongeveer 90 minuten en is 4 km lang. De gids is beschikbaar in het Zweeds en Engels en je gids is Ben Kersley, die ook het script heeft geschreven.